Mariën, I. & Courtois, C. Kwantitatief onderzoek en kwetsbare groepen: Naar het representatief insluiten van verborgen of moeilijk bereikbare groepen. Paper gepresenteerd op Etmaal van de Communicatiewetenschap 2012, 9 & 10 februari, KULeuven.
Abstract: Het gebruik van en het omgaan met digitale media wordt voornamelijk gemeten door middel van grootschalig kwantitatief onderzoek waarbij het mediabezit en –gebruik bevraagd wordt. Dit type bevraging kent echter een aantal methodologische beperkingen. Bepaalde groepen, zoals mensen in armoede, kansarme jongeren of etnische minderheden, maken zelden deel uit van de onderzoekspopulatie omwille van de grote non-respons bij deze groepen of het niet bereiken ervan. Het zijn echter net deze groepen die het meeste risico lopen op digitale uitsluiting en daarom zeker bevraagd moeten worden. Dit artikel gaat dieper in op hoe verborgen en moeilijk bereikbare groepen betrokken kunnen worden bij grootschalig kwantitatief onderzoek en stelt de vraag of deze kwetsbare groepen op een representatieve manier geïntegreerd kunnen worden in een onderzoekspopulatie. Theoretisch gaat het artikel uit van de bevindingen van bestaand empirisch onderzoek met verborgen en moeilijk bereikbare groepen, voornamelijk vanuit een antropologische en etnografische invalshoek. Het empirisch luik van dit artikel kadert in een kwantitatief onderzoek naar digitale insluiting in de stad Gent waarbij verschillende aanpakken – een postenquête, een online bevraging en een bevraging via intermediairen –gecombineerd en kritisch geëvalueerd werden. De resultaten geven aan dat comprehensive gatekeepers – intermediairen die een evenwichtige en duurzame vertrouwensrelatie met kwetsbare individuen hebben opgebouwd – de ideale tussenschakel zijn voor het bevragen van kwetsbare groepen.
Hebben jongeren in een maatschappelijk kwetsbare positie minder toegang tot internet en nieuwe media dan jongeren uit de middenklasse? Zijn deze nieuwe mediavormen hefbomen en bieden ze deze jongeren meer kansen in de maatschappij, zowel individueel als collectief? Wat zijn de randvoorwaarden hiervoor?
Het Apestaartjaren onderzoek focust dit keer specifiek op deze groep kinderen en jongeren. We spitten de opmerkelijkste cijfers verder uit met jeugdwerkers, beleidsmakers en onderzoekers. Onze samenleving verwacht steeds meer dat we nieuwe media bezitten en kunnen hanteren.
Wat betekent dit voor kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen? Aan welke nieuwe media heeft deze doelgroep behoefte en hoe kunnen we hierop inspelen? En welke uitdagingen schept dat voor het jeugdwerk? 6 experts gaan in debat met elkaar én met jou.
Met Mieke Nolf, Ilse Mariën, Bram Allegaert, Wouter van de Vijver, Sara Van Damme en Bert Roymans.
Op 3 februari 2012 mocht ik een lezing geven bij Vormingplus Kortrijk over digitale uitsluiting en het belang van vaardigheden en digitale geletterdheid. De presentatie vindt u hier: download
Morgen mag ik een gastles geven over de digitale kloof / digitale uitsluiting bij Prof. Pierson in het kader van het vak ‘Ontwikkeling, gebruik en beleid van nieuwe media’. De slides van deze gastles vind je hier:
Op 10 januari 2012 van 14:00 – 17:00 in het Regus Brussels Central Station
(Koloniënstraat 11, 1000 Brussel) werk ik mee aan een debat over een multistakeholdersaanpak voor een digitale agenda en een digitaal inclusiebeleid in Vlaanderen. Deelname is gratis, inschrijven kan hier.
Inhoudelijk gaat de workshop over het volgende:
Het uitwerken van een duurzame en haalbare Digitale Agenda voor Vlaanderen en een bijhorend digitaal inclusiebeleid vraagt om een multi-stakeholder aanpak waarbij lokale, regionale en federale overheden, private sector, middenveldorganisaties en publieke instellingen een zeer specifieke rol dienen te spelen. Dit is een moeilijke oefening door de veelheid aan betrokken beleidsvelden en bijhorende beleidsbevoegdheden. Het gaat om tewerkstelling, onderwijs en opleiding, maar evenzeer om gelijke kansen en armoedebeleid als om innovatie en onderzoek. Uit voorbeelden in onder meer Nederland en UK wordt aangegeven dat de lokale, regionale en federale overheden een sleutelrol spelen bij het uitbouwen en implementeren van duurzame strategieën voor digitale inclusie, onder meer door het ondersteunen van lokale en regionale initiatieven en door het ontwikkelen van lokale publieke diensten. De private sector wordt gezien als een belangrijke actor voor het ontwikkelen en verspreiden van ICT, infrastructuur, inhoud en applicaties, maar ook wat betreft het organiseren van ICT-opleidingen in het kader van tewerkstelling. Publieke instellingen zijn onder meer cruciale partners voor het uitwerken van aantrekkelijke, contextgebonden en op doelgroepen toegespitste leercontent en –mogelijkheden. Middenveldorganisaties ten slotte spelen een belangrijke rol bij de effectieve implementatie van op ICT toegespitste initiatieven zoals bijvoorbeeld de organisatie van publieke computerruimten of lokale informele opleidingsmogelijkheden, zeker wat betreft moeilijk bereikbare en kwetsbare groepen.
Het doel van de brainstormsessie op 10 januari 2012 is om samen na te denken en te discussiëren over de inhoudelijke componenten van een ideale ‘Digitale Agenda voor Vlaanderen’ en de invulling van de specifieke rol van de verschillende stakeholders. Richtinggevende vragen zijn:
1) Welke aspecten zijn prioritair bij de uitwerking van een Digitale Agenda voor Vlaanderen? Welke rol kunnen sociale media spelen? In welke mate zijn bottom-up initiatieven haalbaar?
2) Hoe ziet iedere stakeholder de invulling van de eigen verantwoordelijkheden en deze van de andere stakeholders? Wat valt er binnen de bevoegdheid van welke stakeholder?
3) Hoe kunnen publiek-private samenwerkingsverbanden opgestart en uitgebreid worden en waarop moeten deze samenwerkingsverbanden zich in eerste instantie focussen?
4) Moet iemand de rol van centrale entiteit op zich nemen met als doel een strategisch beleid uit te werken, te implementeren en aan te passen aan de veranderende noden en vragen op het veld? Zo ja, wie zou deze rol moeten opnemen? Moet hiertoe een ‘Digitale Inclusie’ Unit opgericht worden? Of eerder een POD Digitale Inclusie of een andere soort entiteit.
Een reactie op het onderzoek van Comeva, een onderzoeksproject van de vrouwenbladen van Sanoma, dat concludeert dat ‘Iedereen kan kiezen of hij wel of niet online gaat. De digitale generatiekloof is bijna gedicht.’, gepubliceerd op EMSOC
Voilà, de abstract van Cédric Courtois (MICT UGent) en mijzelf voor Etmaal van de Communicatiewetenschap 2012 is ingediend en gaat over het insluiten van verborgen en moeilijk bereikbare groepen in grootschalig kwantitatief onderzoek. De abstract vindt u hier: download
De Studiedienst van de Vlaamse Regering nodigt u uit voor de studiedag “Mediageletterdheid in een digitale wereld” die op 30 september 2011 plaatsvindt in Brussel. (Programma: download) De aanleiding hiertoe is de publicatie van een gelijknamige SVR-studie die gebaseerd is op de resultaten van de jaarlijkse survey naar waarden, houdingen en gedragingen. In 2010 en enkele voorgaande jaren werd een speciale module opgenomen rond de digitale kloof. De Studiedienst van de Vlaamse Regering vormde een onderzoeksnetwerk met Vlaamse universiteiten om de resultaten te analyseren.
De studiedag richt zich tot:
Onderzoekers: in communicatiewetenschappen en sociale wetenschappen die aandacht hebben voor het bezit en het gebruik van zowel online als offline media en voor de maatschappelijke impact hiervan
Beleidsmakers: op alle bestuursniveaus die een beleid uitstippelen over de toegankelijkheid van digitale of traditionele media, onder meer in het kader van de overheidscommunicatie
Middenveld: organisaties die aandacht hebben voor de digitale kloof en mediageletterdheid en voor de impact daarvan op deelname aan het verenigingsleven of op culturele en politieke participatie
Programma
9u – Onthaal met koffie 9u30 – Inleiding
Josée Lemaître, administrateur-generaal van de Studiedienst van de Vlaamse Regering 9u45
De digitale kloof in twee dimensies. Een verdiepende en verbredende kloof
Marie-Anne Moreas & Jan Pickery, Studiedienst van de Vlaamse Regering 10u15
Kunnen digitale televisie en smartphones de digitale kloof dichten? Een verkenning van de democratiserende potentie van nieuwe media
Jan Pickery & Marie-Anne Moreas, Studiedienst van de Vlaamse Regering 10u45
Profielen van mediageletterdheid. Een exploratie van de digitale vaardigheden van burgers in Vlaanderen
Steve Paulussen, Cédric Courtois, Hadewijch Vanwynsberghe & Pieter Verdegem, IBBT-MICT, Universiteit Gent 11u15
Ongelijke participatie en (online) mediagebruik
Hans Martens & Philippe Meers, Departement Communicatiewetenschappen, Universiteit Antwerpen 11u45
Mediageletterdheid en digitale vaardigheden. Naar een multidimensioneel model van digitale uitsluiting
Ilse Mariën & Leo Van Audenhove, IBBT-SMIT, Vrije Universiteit Brussel 12u15 – Panel met nabeschouwingen vanuit beleid en gebruikers 13u – Broodjes
Praktisch
vrijdag 30 september 2011
Auditorium van het Boudewijngebouw, Boudewijnlaan 30, 1000 Brussel (nabij Noordstation) Inschrijving is gratis maar verplicht. Inschrijven kan tot en met 26 september 2011. Aanwezigen ontvangen ter plekke gratis de SVR-studie. Indien u niet aanwezig kan zijn, kan u via het online-inschrijvingsformulier inschrijven op de gratis SVR-studie.
Artikel voor de Studiedienst van de Vlaamse Regering over het meten van digitale uitsluiting, het herzien van bestaande indicatoren en het identificeren van mogelijke nieuwe indicatoren eindelijk klaar: download
De presentaties van de netwerkdag op 24 mei 2011 staan nu online. Klik hier om deze te bekijken.
1) ‘Zicht op een E-netwerk’ door Laure Van Hoecke, VSNG /LINC
2) ‘Digitale Week 2011: gesmaakt?’ door Helena Kieckens, LINC
3) ‘I-nstein? Jonge kinderen op internet’ door Ivo Wouters, Mijn kind online, NL
4) ‘De Digitale Brug en Geïntegreerde Informatie- en Foto-TV: digitale projecten voor senioren’ , door Sarah Maes en Karla Overmeire, WZC De Vijvers (OCMW Gent)
5) ’Youth.comm’ door Thomas Odeurs, Eeland
Research interests :
Social exclusion mechanisms related to new media
e-Inclusion policy
Digital literacies
Adoption & domestication of new media
Influence of social networks on new media usage
